محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
74
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
كه در گلوى قرع ، عرق محلول مشاهده گردد و چون عرق بر طرف شود علامت عقد است ، پس شيشه را شكسته ، معقود ، شبيه به ربّ غليظى مشاهده مىگردد و چون در ظرف چينى گذاشته به چيز نازكى بپوشانند و در آفتاب بگذارند به اندك نسيمى منعقد مىشود . حل سوم : در بيان بعضى آلات مخصوصهء اهل صناعت : صفت حمام ماريه : ديگ عميق بر كوره نصب كرده ، سه پايه از چوب در او گذاشته و ظرف مخصوص حلّ را بر سه پايه نصب كنند و آب به قدرى در ديگ بريزند كه چهار انگشت فاصلهء آن با تحت ظرف بماند و سرپوش ديگر را با لته و خمير مستحكم كنند تا بخار آب بيرون نيايد و آتش نرمى از سرگين و امثال آن بر افروزند به حدى كه آب را به جوش نياورده بخار كند و هر روز يك بار بايد روزى يك دفعه سرپوش را برداشته ، آب گرم به قدرى كه به تحليل رفته باشد اضافه نموده و به دستور سرپوش را نصب نمايند و سنگ گرانى بر روى سرپوش بگذارند تا در عرض دو سه هفته حل شود . صفت روياس : بر روى زمين ، مغاكى به قدر نصف گوى به شكل بوته حفر كنند و از خاك سباكى كه آن از گردى است كه بر روى كورههاى داس كوزه گرى مىنشيند و بعد از تر كردن موضع مغاك به خشك آن بمالند و هر چند بيشتر بمالند حفظ مسبوك بهتر مىكند و ظرفيت وسعت مغاك بايد دو چندان قدر مسبوك باشد و لب مغاك بايد به قدرى از زمين مرتفع باشد تا كثافات روى مسبوك را به آلت آهنى جدا توان نمود و يك عدد انبوبهء آهنى كه يك طرف وسيع و يك طرف تنگ و سر كج به اين شكل . . . . . . . در كنار مغاك مذكور به دستورى نصب كنند كه چهار انگشت طرف باريك انبوبه از وسط آن مرتفع و محاذى محاق وسط باشد و دو عدد دم حدّادى بر طرف وسيع انبوبه نصب كنند كه پيوسته بلا فاصله هواى شديد وارد و از وسط مغاك از فوق تواند شد و چوب خشك در جوانب مغاك چيده و برافروزند تا شعله از خارج مغاك به سبب دميدن داخل مغاك مذكور گردد . و آنچه در مغاك مذكور بريزند گداخته شود و سربى كه به جهت صاف كردن نقره داخل مىكنند بايد سه حصه نمود و يك حصه را به جهت گداختن نقره اولًا بايد اضافه كرد و بعد از گداز ، دو سه دفعه غلتيدن ، ثلث او را اضافه نمايند و بعد از ساعتى تتمه را و آن مقدار صبر كند كه از غلتيدن و چرخ زدن بايستد و كثافات روى او را به